Kun je een baby verwennen door te veel te reageren?

Iemand zegt het altijd. Een buurvrouw, een schoonmoeder, iemand op een verjaardag: je moet je baby niet te veel oppakken, straks verwen je nog. En dan lig je 's avonds te twijfelen: mag je je baby oppakken elke keer dat het huilen begint, of loop je te snel naar de wieg?

Reageren op wat je baby laat zien heet responsief ouderschap, en dat is het tegenovergestelde van verwennen. Knuffelen, dragen, kusjes, aanraken: dat is geen toegeven, dat is de bouw van het fundament.

Wat er wel gebeurt als je reageert

Veilige hechting betekent dat een kind zich veilig voelt bij de verzorger en erop vertrouwt dat die er is wanneer er hulp of troost nodig is. Dat vertrouwen bouw je op door er simpelweg te zijn.

De redenering achter de waarschuwing klopt dus precies andersom: reageren maakt niet aanhankelijk, het maakt zelfstandig.

Wat je baby nodig heeft is kort samen te vatten: liefde, aandacht, en ouders die reageren op de signalen.

De cirkel waar je de hele dag doorheen loopt

Er is een model dat dit begrijpelijk maakt: de cirkel van veiligheid. Je kind beweegt heen en weer tussen twee behoeftes.

Boven in de cirkel gaat het op ontdekking. Jij bent dan de veilige basis: je kijkt mee, je moedigt aan, je geniet mee. De wereld wordt verkend, en jij bent nodig om dat te kunnen doen.

Onder in de cirkel komt het terug. Moe, bang of overstuur. Dan ben jij de veilige haven: je beschermt, je troost, je helpt de gevoelens ordenen.

Elke keer dat er iets gebeurt, wordt die cirkel weer rondgelopen. Jouw rol daarin is samen te vatten in vier woorden: groter zijn om bescherming te bieden, sterker om een veilige basis te geven, wijzer voor zachte begeleiding, en liefdevoller om troost en warmte te geven.

Wie terugkomt voor troost en die krijgt, gaat weer op pad. Wie terugkomt en niets vindt, blijft hangen.

Wat je concreet kunt doen

• Blijf in de buurt bij grote gevoelens. Ga niet weg als het overstuur is. Jouw aanwezigheid is het middel.
• Zoek oogcontact. Rond zes weken ontwikkelt zich het bewuste oogcontact, en dat is een van de krachtigste dingen die je hebt. Het geeft rust, veiligheid en verbinding.
• Benoem hardop wat je ziet. "Je bent even verdrietig. Ik ben er." Hoe vaker je gevoelens benoemt, hoe beter ze op termijn zelf herkend worden.
• Geniet gewoon samen. Baby's zijn biologisch geprogrammeerd om plezier te ervaren met hun ouders. Knuffelen, lachen, samen naar buiten. Liefde gaat door de huid.

En hoe zit dat dan met slapen?

Dit is de vraag die er onder ligt: als ik altijd kom, lukt alleen in slaap vallen dan ooit?

Dat zijn twee verschillende dingen. Reageren op een baby die je nodig heeft is iets anders dan elke slaapstap overnemen. Hoe je die stappen wél zachtjes afbouwt, staat in wat je doet als je baby alleen op jou in slaap valt en in wanneer een baby toe is aan slaapcoaching.

Voorlopig geldt vooral dit: wees mild voor jezelf. Zo'n band bouw je niet in een dag.

Hoe je die band stap voor stap opbouwt, staat in veilige hechting opbouwen.